Arabada. Anne de bilmiyor, baba da.

Öğretmen bir pedagoga gösterin, dedi.

Pedagog kim? Psikolog mu, doktor mu?
Eve gelince internette araştırmaya başlıyorlar: psikolog, psikolojik danışman, çocuk gelişimci, çocuk psikiyatristi… Meslekler çoğaldıkça kafaları daha da karışıyor. Soru hâlâ aynı:
“Kime götüreceğiz?”
Bu soruyu telefonda da, ilk görüşmede de çok sık duyuyorum. İlk kez 2016’da Aydın Denge’deki köşemde yazmıştım. Aradan 10 yıl geçti; kafa karışıklığı hâlâ sürüyor.
Pedagog nedir, ne iş yapar?
Türk Dil Kurumu sözlüğüne göre pedagog “eğitim bilimci”, pedagoji de “eğitim bilimi” demek. Yani pedagog, çocukların nasıl öğrendiğini ve nasıl öğretilmesi gerektiğini inceleyen kişidir.
Bir zamanlar öğretmen okullarında pedagoji bölümleri vardı; bugün bu alan eğitim fakültelerinde “eğitim bilimleri” adıyla sürüyor.
Sağlık alanındaki meslekleri tanımlayan kanun ve yönetmeliklerde ise “pedagog” adlı bir meslek yok. Çocuğun ruh sağlığıyla ilgilenen meslekler orada başka adlarla geçiyor: hekim, psikolog, çocuk gelişimci.
Neden herkes “pedagog” diyor?
2016’daki yazımda bir tahminde bulunmuştum: kelimedeki “ped” çocuk doktorunu (pediatri), “gog” ise psikoloğu çağrıştırıyor. Üstelik kısa ve söylemesi kolay.
“Psikiyatrist” ise hem dilde zor dönüyor hem de birçok aileye ağır geliyor. “Psikiyatriste gidersek bu çocuğun geleceğini etkiler mi?” kaygısını ayrı bir yazıda anlattım. Televizyon ve internet de bu kullanımı iyice yaygınlaştırdı.
Kelimenin anlam değiştirmesi tek başına sorun değil; dil yaşayan bir şey. Asıl sorun, ailenin hangi kapıyı çalacağını bilememesi ve bu arada zamanın geçmesi.
Pedagog ile psikolog arasındaki fark: Kim ne yapar?

- Çocuk ve ergen psikiyatristi tıp doktorudur. 6 yıllık tıp eğitiminin ardından çocuk ve ergen ruh sağlığı alanında uzmanlık eğitimi alır. Bu eğitim bugün 4 yıl sürüyor; benim uzmanlık yaptığım dönemde 5 yıldı. Çocuğu ve aileyi dinler, gerekirse okuldan bilgi ve testler ister, tanı koyar, tedavi planını kurar ve izler. Gerektiğinde ilaç yazabilir; ama her değerlendirme ilaçla bitmez.
- Psikolog psikoloji eğitimi almıştır; klinik psikolog buna ek olarak klinik psikoloji yüksek lisansı ya da doktorası yapmıştır. Psikolojik testler ve terapiler uygular, ilaç yazmaz. Kanuna göre bir hastalık söz konusuysa terapi, uzman hekimin tanısı ve yönlendirmesiyle yapılır.
- Çocuk gelişimci çocuğun dil, hareket, sosyal ve duygusal gelişimini değerlendirir; gelişimi destekleyen programlar hazırlar.
- Okulun rehber öğretmeni (psikolojik danışman) okuldaki ilk kapıdır. Okula uyum, ders çalışma düzeni ve arkadaşlık sorunlarında aile ve öğretmenle birlikte çalışır.
Ailelere bu farkı anlatırken bir benzetme kullanıyorum. Kolu kırılan çocuğu önce ortopedist görür: kırığı değerlendirir, kemiği yerine oturtur, tedaviyi planlar. Sonra çocuk, fizyoterapistle kolunu yeniden kullanmayı öğrenir.
İkisi birbirinin rakibi değil, aynı ekibin parçasıdır. Çocuk psikiyatristi ile psikolog da çoğu zaman böyle birlikte çalışır.

Pedagog kaç yaşa bakar?
Velilerin “pedagog” diye aradığı uzmanlık, yani çocuk ve ergen psikiyatrisi, 18 yaşını doldurana kadar çocuk ve gençlerle çalışır; sonrasında yetişkin psikiyatrisi devreye girer.
Benim çalışmam ağırlıkla okul çağı ve ergenlik, yani 6–18 yaş üzerine.
Nereden başlamalı?
İlk telefonda ailelerin çoğu aynı şeyi sorar: “Doğru yere mi geldik?” Bunu bilmek ailenin işi değil; yine de şu ayrım yol gösterebilir:
- Dikkat ya da öğrenme güçlüğü, okul başarısında belirgin düşüş, haftalardır süren kaygı, mutsuzluk ya da öfke, uyku düzeninde bozulma varsa: çocuk ve ergen psikiyatristinin değerlendirmesi iyi bir başlangıçtır. Tanı netleşince gerekirse psikologla birlikte çalışırız.
- Sorun daha çok okula uyum, ders çalışma düzeni ya da sınıftaki bir arkadaşlık meselesiyse: okulun rehber öğretmeniyle konuşmak iyi bir ilk adım olabilir.
- Nereden kaynaklandığından emin değilseniz: bir değerlendirme. Gerekirse sizi doğru meslektaşa yönlendirmek de bu değerlendirmenin parçasıdır.

Hangi kapıyı çalarsanız çalın, “Bu kadarı için gidilir mi?” diye aylarca beklemek çoğu zaman yardımı geciktirir.
Ne zaman başvurmalı?
Hangi belirtilerin başvuru için yeterli olduğunu Ne zaman çocuk ve ergen psikiyatristine başvurmalı? yazısında ayrıntılı anlattım.
Kısaca: haftalardır süren, çocuğun yaşına göre belirgin biçimde farklı olan ve evde, okulda ya da arkadaşlıklarda yaşamı zorlaştıran bir değişiklik, konuşmak için yeterli bir nedendir.
Kaynaklar (4)listeyi açın
- Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük, “pedagog” (eğitim bilimci) ve “pedagoji” (eğitim bilimi) maddeleri. sozluk.gov.tr
- Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun (1219), ek madde 13: klinik psikolog ve diğer sağlık meslek mensuplarının tanımı (6225 sayılı Kanunla eklenmiş, güncel metin). mevzuat.gov.tr
- Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik, Ek-2: psikolog ve çocuk gelişimci (Resmî Gazete 22.5.2014, sayı 29007). resmigazete.gov.tr
- T.C. Sağlık Bakanlığı Tıpta Uzmanlık Kurulu (TUKMOS). Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanlık Eğitimi Çekirdek Müfredatı, sürüm 2.4.1 (uzmanlık eğitimi dört yıl). saglik.gov.tr
Son gözden geçirme: 28 Ekim 2026 · Uzm. Dr. Ahmet Şenses
Uzm. Dr. Ahmet ŞensesÇocuk ve Ergen Psikiyatristi, Aydın. Hakkımda
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Çocuğunuza özel değerlendirme için görüşme gerekir.


