Ana sayfa · Yazılar

Ebeveynler için

Tedavi arayışında sık yapılan 5 hata

Yazan: Uzm. Dr. Ahmet ŞensesSon gözden geçirme 19 Ekim 20262 kaynak3 dk okuma

Kısaca

Çocuğunuz için yardım ararken sık yapılan hatalar: bilimsel temeli olmayan yöntemler, internetteki bilgiyi doğrudan uygulamak, "zamanla geçer" demek.

Çocuğunuzun ruh sağlığına yönelik doğru adımlar atarken dikkat edilmesi gerekenler

İnternetteki bilgi bir yol tarifi gibidir: herkese aynı yolu gösterir. Oysa her çocuk başka bir yerden yola çıkar.

Çocuğunun iyiliğini isteyen her anne baba en uygun desteği bulmaya çalışır; ama bilgi kirliliği, yönlendirme eksikliği ve kaygı bu süreçte bazı hatalara yol açabilir. Bu hataları bilmek, daha sağlıklı bir tedavi sürecinin ilk adımıdır.


1. Bilimsel temeli olmayan yöntemlere yönelmek

Bazı kişi ve kurumlar, ailelerin endişelerinden faydalanarak bilimsel geçerliliği olmayan, etkisiz ve bazen zararlı olabilecek yöntemler sunabilir. Psikiyatrik değerlendirme ve tedavi süreci, mutlaka bilimsel dayanaklara sahip uzmanlar tarafından yürütülmelidir.

Akşam kanepede anne, üstünde ışıl ışıl sihirli bir iksir şişesi olan, gerçek olamayacak kadar parlak bir broşüre umutla bakıyor; baba yanında şüpheyle inceliyor. Bazı yöntemler ailelerin endişesinden faydalanır; bilimsel geçerliliği olmayan yöntem etkisiz, bazen zararlı olabilir. Doğrusu, değerlendirmeyi bilimsel dayanağı olan bir uzmanın yürütmesidir.

2. İnternetteki bilgileri doğrudan uygulamak

Blog yazıları, videolar, testler… İnternette ulaşılabilecek bilgiler her zaman güvenilir değildir ve genellikle bireysel farklılıkları göz önünde bulundurmaz. Her çocuk eşsizdir; doğru yaklaşım, profesyonel bir değerlendirme ile belirlenmelidir.

Mutfak masasında anne tablette art arda dizilmiş videolara şaşkın bakıyor; oğlu yanında ödevini yapıyor. İnternet herkese aynı tarifi verir ve çoğu zaman bireysel farkları görmez; her çocuk eşsizdir, doğru yol uzman değerlendirmesiyle belirlenir.

3. Belirtileri göz ardı etmek ya da “zamanla geçer” demek

“Çocuktur, geçer”, “Herkeste oluyor” gibi sözler önemli belirtilerin gözden kaçmasına yol açabilir. Oysa erken fark edilen sorunlar çok daha kolay ve etkili biçimde çözülebilir. Hangi işaretlere dikkat etmeniz gerektiğini Ne zaman çocuk ve ergen psikiyatristine başvurmalı? yazısında anlattım.

Oğlan merdiven basamağında tek başına, elleri çenesinde, üzgün oturuyor; annesi merdivenin dibinde durup onu fark ediyor. “Çocuktur, geçer” denirse önemli belirtiler gözden kaçabilir; erken fark edilen sorun daha kolay ve etkili biçimde çözülebilir.

4. Davranışın nedenini sormamak

Bir çocuğun davranışı çoğu zaman bir zorlanmanın işaretidir: dikkat güçlüğü, kaygı, öğrenme güçlüğü ya da evdeki bir değişiklik. Yalnızca davranışı bastırmaya çalışıp çocuğun neden zorlandığını sormamak, asıl sorunu gözden kaçırabilir. Bu, davranışla çalışmanın gereksiz olduğu anlamına gelmez: davranış sorunlarında en güçlü kanıt, anne babaya olumlu davranışı pekiştirmeyi ve tutarlı sınır koymayı öğreten ebeveyn eğitimi programlarındadır. İyi bir yaklaşım ikisini birlikte yapar: nedeni anlar, davranışla da çalışır.

Odasında oğlan kollarını kavuşturmuş, kızgın duruyor, yerde buruşuk bir ödev kâğıdı var; annesi yatağın kenarına oturmuş, onun göz hizasından sakin sakin ne olduğunu soruyor. Davranış çoğu zaman bir zorlanmanın işaretidir: dikkat güçlüğü, kaygı, öğrenme güçlüğü ya da evde bir değişiklik. Nedeni anlayın, davranışla da çalışın.

5. Uzman seçerken neye bakmalı?

Hekimin uzmanlık alanına, değerlendirmeyi nasıl yaptığına ve size ne kadar açık bilgi verdiğine bakın. “Kesin çözüm” vaadi bir uyarı işaretidir. Ruh sağlığında güven, popülerlikten değil bilimsel yaklaşımdan ve şeffaflıktan gelir.

Muayene odasında hekim, elindeki şemayı anne ve babaya açıkça gösterip anlatıyor; anne baba rahat, dinliyor. Uzman seçerken hekimin uzmanlık alanına, değerlendirmeyi nasıl yaptığına ve size ne kadar açık bilgi verdiğine bakın. “Kesin çözüm” vaadi bir uyarı işaretidir.

Ne yapmalı?

Anne, baba ve oğlan kâğıttan bir patikada yan yana yürüyor; patikanın sonunda hekim kapıda güler yüzle karşılıyor. Ne yapmalı: bilgi kaynaklarınızı sorgulayın, belirtileri erken fark edin, profesyonel destek alın, aile olarak sürece dahil olun.
  • Bilgi kaynaklarınızı sorgulayın. Sadece güvenilir, bilimsel ve uzman kaynaklara başvurun.
  • Belirtileri erken fark edin. Davranış değişimlerini hafife almayın.
  • Profesyonel destek alın. Psikiyatrik süreç bir uzmanlık alanıdır.
  • Aile olarak sürece dahil olun. En etkili sonuçlar, çocuk-aile-uzman iş birliğiyle elde edilir.

Birlikte doğru adım

Çocuğunuzun ruhsal gelişimini bilimsel, etik ve bütüncül bir yaklaşımla ele alıyor, aileyle iş birliğini merkeze koyuyorum. Bilgi almak için arayabilir ya da WhatsApp’tan yazabilirsiniz.

Kaynaklar (2)listeyi açın
  1. Weisz JR, Kuppens S, Ng MY, ve ark. What five decades of research tells us about the effects of youth psychological therapy: A multilevel meta-analysis and implications for science and practice. Am Psychol. 2017;72(2):79–117. doi:10.1037/a0040360
  2. Dünya Sağlık Örgütü (WHO). Mental health of adolescents (bilgi notu). 2025. who.int

Son gözden geçirme: 19 Ekim 2026 · Uzm. Dr. Ahmet Şenses

Uzm. Dr. Ahmet ŞensesÇocuk ve Ergen Psikiyatristi, Aydın. Hakkımda

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Çocuğunuza özel değerlendirme için görüşme gerekir.

İletişim

Bilgi almak için

Muayene saatleri: hafta içi 10.00–17.00 (son hasta kabulü 16.00), cumartesi 10.00–13.00. Değerlendirme süreci hakkında bilgi almak için telefonla ya da WhatsApp üzerinden ulaşabilirsiniz.