Çocuk uyudu. Mutfakta 2 bardak çay, bir de aynı konu.

3 haftadır okuldan gelince odasına kapanıyor. Eskiden her şeyi anlatırdı.

Büyüyor işte. Zamanla geçer.

Öğretmeni de aradı. Derste aklı başka yerdeymiş. Bir çocuk psikiyatristine götürseniz iyi olur, dedi.

Bizim zamanımızda psikiyatrist mi vardı? Bu kadar kaygılanma. Ya abartıyorsak?

Ya geç kalıyorsak?
Bu soru pek çok evde bir süre bekler. Şu cümleler de bekleyişi uzatır:
“Benim çocuğumun bir şeyi yok.”
“Zamanla geçer.”
Oysa tahtayı göremeyen bir çocuğa “Biraz daha dikkat et, geçer” demeyiz; göz doktoruna götürürüz. Çocuğun duyguları ve davranışları zorlandığında da aynı sakinlikle bir uzmana danışmak mümkün.
Ruhsal zorluk bir zayıflık ya da ayıp değil, insan olmanın bir parçasıdır.
3 soru: Neye bakmalı?
Her çocuk zaman zaman üzülür, öfkelenir, derslerden sıkılır. Belirleyici olan 3 şeydir: ne kadar sürdüğü, yaşıtlarından ne kadar farklı olduğu ve hayatını ne kadar etkilediği. Aşağıdaki 5 soru bu 3 şeye bakıyor:
Çocuğunuzu aynı yaştaki arkadaşlarıyla karşılaştırarak düşünün.
Cevaplarınız yalnız bu ekranda kalır: hiçbir yere gönderilmez, kaydedilmez. Ad ya da telefon istemez. Bu sorular bir ölçek değildir, tanı koymaz.
Hangi işaretlere dikkat etmeli?
Size uyan başlığı açın. Liste örnek niteliğindedir; aklınıza takılan her soru, bir uzmana danışmak için geçerli bir nedendir.
Duygular
- Sürekli mutsuzluk, isteksizlik ya da eskiden sevdiği şeylerden keyif alamama
- Yaşına uygun olmayan korkular, yoğun kaygı, sık karın ya da baş ağrısı
- Kolay ağlama, çabuk öfkelenme, duygularda belirgin dalgalanma
Davranış
- Saldırganlık, sık öfke patlamaları, kurallara sürekli karşı gelme (Sinirli çocuk yazısı)
- İçe kapanma, arkadaşlardan ve aileden uzaklaşma
- Tikler, tekrarlayan düşünceler ya da tekrar tekrar yapmak zorunda hissettiği davranışlar
- Ekran kullanımının kontrol edilemez hâle gelmesi
Okul ve öğrenme
- Ders dinlerken ya da çalışırken dikkatini toplayamama, yaşına göre belirgin hareketlilik
- Okuma, yazma ya da matematikte süren zorluklar
- Okul başarısında ani düşüş, okula gitmek istememe
- Öğretmenden tekrar eden uyarılar
Gelişim ve sosyal ilişkiler
- Arkadaşlık kurmakta, sırasını beklemekte ya da sosyal ipuçlarını anlamakta belirgin zorlanma
- Önceden kazandığı becerilerin kaybı
Uyku, yeme ve tuvalet
- Uykuya dalamama, sık kâbuslar, gece uyanmaları
- İştahta ya da kiloda belirgin değişiklik, yemek ve kilo konusunda yoğun kaygı
- 5 yaşından sonra süren alt ıslatma ya da dışkı tutma
Zor yaşam olayları
- Boşanma, kayıp, taşınma, kaza, şiddete tanık olma gibi yaşantıların ardından süren değişiklikler
Beklemeden yardım alınması gereken durumlar
Bu düşünceleri doğrudan sormaktan çekinmeyin. Araştırmalar, intihar düşüncelerini sormanın bu düşünceleri artırmadığını gösteriyor; tersine konuşmanın kapısını açar. [4]
Neden erken başvuru önemli?
- Ruhsal zorlukların neredeyse yarısı 18 yaşından önce başlar. [1]
- Türkiye’de ilkokul çağındaki çocuklarla yapılan en geniş çalışmada her 6 çocuktan 1’inde günlük yaşamı etkileyen bir ruhsal sorun bulundu; en sık görülenler DEHB ve kaygıydı. [2]
Bu rakamlar korkutmak için değil, yalnız olmadığınızı göstermek için önemli.
Tahtayı göremeyen çocuğu yeniden düşünün. Gözlüğü geç takılırsa, o süre boyunca dersi kaçırır, geri kalır, “ben yapamıyorum” demeye başlar. Ruhsal zorluklarda da yardım ne kadar erken gelirse, çocuk o kadar az şey kaçırır. Geç kaldığınızı düşünüyorsanız da başvurmak her yaşta işe yarar.

Fark edilmezse ne olur?
Çocukluk ve ergenlik, kişinin kendine ve dünyaya bakışının şekillendiği yıllardır. Bu dönemde fark edilmeyen sorunlar okul başarısını, arkadaşlıkları, aile içi ilişkileri ve özgüveni sessizce etkileyebilir. Dünya Sağlık Örgütü de ergenlikte ele alınmayan ruhsal sorunların etkilerinin yetişkinliğe uzandığını vurguluyor. [3]
İlk görüşmede neler olur?
- Genellikle önce anne baba ile, sonra çocukla ya da gençle konuşulur.
- Sorunun ne zaman başladığı, gelişim öyküsü, okul ve aile yaşamı, geçmiş sağlık sorunları ele alınır. Gerekirse öğretmenden bilgi istenir, ölçekler ve testler kullanılır.
- Görüşmenin sonunda aileyle birlikte bir yol haritası çizilir.
Çocuğunuza görüşmeyi basit ve dürüst bir dille anlatmak, kaygılarını azaltır. Örneğin:
“Duyguları ve sorunları konuşan bir doktorla tanışacağız.”
Hemen ilaç mı başlanır?
Her ruhsal sorunun araştırmalarla belirlenmiş öncelikli tedavi yaklaşımları vardır: bazen psikoterapi, ebeveyn eğitimi ya da okulla iş birliği, bazen ilaç tedavisi ilk sırada yer alır; çoğu zaman bunlar birlikte kullanılır.
Hangi yolun uygun olduğuna, ayrıntılı bir değerlendirmenin ardından aileyle birlikte karar verilir. Bazen bir değerlendirme görüşmesi, ailenin içini rahatlatmaya ve neyin gelişimin doğal bir parçası olduğunu anlamaya yeter.
Psikolog mu, psikiyatrist mi?
Çocuk ve ergen psikiyatristi, tıp fakültesinin ardından bu alanda uzmanlık eğitimi almış bir hekimdir. Çocuğu tıbbi açıdan bir bütün olarak değerlendirir, ruhsal belirtilerle karışabilecek diğer sağlık sorunlarını ayırt eder, tanı koyar ve tedaviyi planlar.
Psikologlar ve klinik psikologlar psikolojik değerlendirme ve psikoterapide, rehber öğretmenler ise okul yaşamında önemli rol üstlenir. Hep birlikte bir ekip olarak çalışırız. Ayrıntısı Çocuğum için pedagog mu, psikolog mu, psikiyatrist mi? yazısında.
Kaç yaşına kadar çocuk psikiyatristine gidilir?
Çocuk ve ergen psikiyatrisi, 18 yaşına kadar olan çocuk ve ergenlerin ruhsal gelişimi, yaşadıkları duygusal ve davranışsal güçlüklerin değerlendirilmesi ve tedavisiyle ilgilenir. Aydın Efeler’deki muayenehanemde 6 yaşından 18 yaşını doldurana kadar olan çocuk ve ergenlerle ve aileleriyle çalışıyorum. Tedavisi devam eden bir genç danışan 18 yaşını doldurduğunda, yetişkin psikiyatrisine geçiş süreci, tedavinin sürekliliği gözetilerek gençle birlikte planlanır. Gerektiğinde ve gencin onayıyla aile de bu sürece dahil edilir.
Aydın’da çocuk ve ergen psikiyatrisi
Muayenehanemde çocuk ve ergenlere yönelik değerlendirme ve tedavi hizmetlerini Hizmetlerimiz sayfasında bulabilirsiniz. Bilgi almak için 0507 885 20 90 numarasını arayabilir ya da WhatsApp’tan yazabilirsiniz; adres ve yol tarifi İletişim sayfasında.
Nazilli, Söke, Kuşadası ya da Didim’den geliyorsanız yol ve hazırlık bilgilerine göz atabilirsiniz. Tedavi arayışında dikkat edilecekler için Tedavi arayışında sık yapılan hatalar yazısı da yol gösterici olabilir.
Kaynaklar (4)listeyi açın
- Solmi M, Radua J, Olivola M, ve ark. Age at onset of mental disorders worldwide: large-scale meta-analysis of 192 epidemiological studies. Mol Psychiatry. 2022;27(1):281–295. doi:10.1038/s41380-021-01161-7
- Ercan ES, Polanczyk G, Akyol Ardıc U, ve ark. The prevalence of childhood psychopathology in Turkey: a cross-sectional multicenter nationwide study (EPICPAT-T). Nord J Psychiatry. 2019;73(2):132–140. doi:10.1080/08039488.2019.1574892
- Dünya Sağlık Örgütü (WHO). Mental health of adolescents (bilgi notu). 2025. who.int
- Dazzi T, Gribble R, Wessely S, ve ark. Does asking about suicide and related behaviours induce suicidal ideation? What is the evidence?. Psychol Med. 2014;44(16):3361–3. doi:10.1017/S0033291714001299
Son gözden geçirme: 21 Ekim 2026 · Uzm. Dr. Ahmet Şenses
Uzm. Dr. Ahmet ŞensesÇocuk ve Ergen Psikiyatristi, Aydın. Hakkımda
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Çocuğunuza özel değerlendirme için görüşme gerekir.


