Akşam, televizyonun karşısında. “Yine gözlerini kırpıyorsun. Yapma şunu.” “Ben yapmıyorum ki. Kendiliğinden oluyor.”
Babaanne de ekliyor: “Bu çocuk gözünü bozacak.” Pek çok aile, tik ilk başladığında böyle bir akşam yaşar.


Tik nedir, en sık hangileri görülür?
Tik, ani, hızlı ve tekrarlayan bir hareket ya da sestir. Çocuk onu kısa süre tutabilir ama tamamen durduramaz.

- Hareket tikleri: göz kırpma, burun kırıştırma, omuz silkme, baş sallama.
- Ses tikleri: boğaz temizleme, burun çekme, öksürür gibi ses çıkarma.
Birçok çocuk tikten hemen önce bir gerginlik hissi anlatır. Hapşırık gibi düşünebilirsiniz: Bir süre tutulur ama sonunda gelir. Tutmaya çalışmak da çocuğu yorar.
Bazı aileler tiklerin akşam evde daha çok göründüğünü anlatır. Çocuk evde daha rahattır ve tikini tutmaya uğraşmaz. Bu, çocuğun evde “kendini bıraktığı” anlamına gelmez.
Çocuklarda tik neden olur?
Tik, beyin gelişimiyle ilgili bir durumdur. Ailesinde tik olan çocuklarda daha sık görülür. Anne babalık tutumundan, şımarıklıktan ya da kötü niyetten kaynaklanmaz.

Tikler inişli çıkışlıdır. Bayram heyecanında, deneme sınavı haftasında ya da yorgun bir akşam artabilir. Çocuk sevdiği bir işe dalınca azalabilir.
Gözde tik neden olur? Göz kırpma, en sık görülen ilk tiklerdendir. Yine de gözde kızarıklık, kaşıntı ya da görme sorunu varsa önce göz muayenesi yaptırın.
Çocuklarda tik ne zaman geçer?
Tikler haftalarca artar, sonra azalır, bazen yer değiştirir. Göz kırpma geçer, yerini boğaz temizleme alabilir.
Bu dalgalanma beklenen bir gidiştir. Bir hafta kötü geçmesi, tikin kalıcı olacağı anlamına gelmez.
Uzun süren tikleri olan 46 çocuk ortalama 7-8 yıl izlendi. Bulunanlar:
- Tikler en çok ortalama 10-11 yaşta şiddetlendi.
- 46 çocuktan 39’u ergenlikte tiklerinin azaldığını anlattı.

Bu çocuklarda hem hareket hem ses tiki vardı. Tikler 1 yıldan uzun sürüyordu. Buna Tourette sendromu denir.
Birkaç hafta ya da birkaç ay süren tikler çoğu zaman hafifler ya da geçer.
Çocuklarda tik nasıl geçer, tedavisi var mı?
Hafif ve çocuğu rahatsız etmeyen tiklerde çoğu zaman tedavi gerekmez. Bilgilendirme ve izlem yeterli olabilir.

Tik çocuğu zorluyorsa, ağrı yapıyorsa ya da okulda sorun çıkarıyorsa davranışçı tik tedavisi önerilir. Bu tedavide:
- Çocuk tikten önceki dürtüyü fark etmeyi öğrenir.
- Sonra tikle aynı anda yapılamayan sakin bir hareketle onu karşılar.
- Tikleri artıran durumları aileyle birlikte bulur ve azaltırız.
Gerektiğinde ilaç da bir seçenektir. Kararı çocukla ve aileyle birlikte veririz.
Tiklere dikkat sorunları, kaygı ve takıntı sık eşlik eder. Değerlendirmede bunlara da bakarım. Öğretmeni ve sınıfı bilgilendirmek de tedavinin parçasıdır.
Evde ne yapabilirsiniz?

- Görmezden gelin: “Yapma”, “Yine başladın” demek yerine konuşmaya devam edin.
- Taklidi durdurun: Kardeşlerin ve kuzenlerin tiki taklit etmesine nazikçe izin vermeyin.
- Öğretmenle konuşun: Tikin isteyerek yapılmadığını anlatın. Sınıfta dikkat çekilmesin.
- Rahatlatıcı bir köşe ayırın: Okuldan dönünce kısa bir dinlenme, sevdiği bir oyun ya da müzik iyi gelebilir.
- Uykuyu koruyun: Yorgunluk tikleri artırabilir. Düzenli uyku yardımcı olur.
- Tiki değil çocuğu görün: Akşam sofrasında konu tik olmasın, günün güzel anları olsun.
Ne zaman başvurmalı?

- Evde izleyin: Birkaç haftadır süren, çocuğu rahatsız etmeyen hafif bir tik.
- Bir uzmanla konuşun: 1 yılı aşan tik, hareket tikine ses tikinin eklenmesi, tiklerin çoğalması. Dikkat, kaygı ya da takıntı sorunları da varsa.
- Beklemeden başvurun: Tik ağrıya ya da yaralanmaya yol açıyorsa. Çocuk alay yüzünden okula gitmek istemiyorsa ya da çok sıkıntılıysa.
Hangi işaretin ne anlama geldiğini Ne zaman başvurmalı? yazısında ayrıntılı anlattım. Bilgi almak için arayabilir ya da yazabilirsiniz.
Sık sorulan sorular

Çocuklarda kaygı bozukluğu nasıl anlaşılır?
Fazla, uzun, kısıtlayıcı
Her çocuk korkar; kaygı yaşına göre fazla, uzun süreli ve hayatını kısıtlayıcıysa bozukluk düşünülür. Sık karın ağrısı, uyku sorunu, sürekli 'ya olursa' soruları ve kaçınma en sık işaretlerdir.

Çocuklarda kaygı bozukluğu geçer mi?
Tedaviyle düzelir
Tedaviyle çocukların çoğunda belirgin düzelme görülür; belirtiler ileride yeniden artabilir, bu yüzden izlem sürer. İlk seçenek bilişsel davranışçı terapidir. 7-17 yaş 488 çocukla yapılan 12 haftalık bir çalışmada terapi de ilaç da plaseboya göre daha iyiydi; ikisi birlikte en yüksek yanıtı verdi.
Kaynaklar (3)listeyi açın
- Bloch MH, Peterson BS, Scahill L, ve ark. Adulthood outcome of tic and obsessive-compulsive symptom severity in children with Tourette syndrome. Arch Pediatr Adolesc Med. 2006;160(1):65–9. doi:10.1001/archpedi.160.1.65
- American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR), Tik bozuklukları. Washington, DC: American Psychiatric Association; 2022.
- Pringsheim T, Okun MS, Müller-Vahl K, ve ark. Practice guideline recommendations summary: Treatment of tics in people with Tourette syndrome and chronic tic disorders. Neurology. 2019;92(19):896–906. doi:10.1212/WNL.0000000000007466
Son gözden geçirme: 17 Kasım 2026 · Uzm. Dr. Ahmet Şenses
Uzm. Dr. Ahmet ŞensesÇocuk ve Ergen Psikiyatristi, Aydın. Hakkımda
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Çocuğunuza özel değerlendirme için görüşme gerekir.

