Ana sayfa · Çalışma alanları · Sınav kaygısı

Çalışma alanı

Sınav kaygısı

LGS, YKS, okul yazılıları ya da deneme sınavları öncesinde yaşanan yoğun stres, kaygı ve bedensel belirtiler hem öğrenciyi hem aileyi zorlar. Aydın'daki muayenehanemde ortaokul ve lise öğrencileriyle çalışıyorum. Amacım, öğrencinin bu süreci daha sakin ve özgüvenli geçirmesine destek olmak.

Yazan ve gözden geçiren: Uzm. Dr. Ahmet ŞensesSon gözden geçirme 21 Ekim 20265 kaynak

Evde ve okulda nasıl görünür?

Tanıdık geliyor mu?

“Evde çözdüğü denemelerdeki başarısını okulda ya da dershanede gösteremiyor.”
“Sınavlardan önceki gecelerde uyuyamıyor, sürekli huzursuz.”
“Sınav anında bildiklerini unutuyor; ne kadar çalışsa da kaygısı önüne geçiyor.”
“Deneme sınavlarında netleri bir yükseliyor bir düşüyor, bir türlü oturmuyor.”
“Sınav sabahı midesi bulanıyor, kahvaltı bile yapamıyor.”
“Onu bu kadar stresli görmek bizi de çok üzüyor, ne yapacağımızı bilemiyoruz.”
Sınav kaygısı nedir?

Her öğrencinin kaygısı farklıdır

Sınav kaygısı gitar teline benzer: tel gevşekse ses çıkmaz, fazla gerilirse kopar. Biraz heyecan dikkati toplar. Amaç kaygıyı sıfırlamak değil, doğru gerginliği bulmaktır.

Kimi öğrenci sınav öncesinde yoğun stres yaşar, kimi sınav anında kaygıya kapılır. Bazılarında karın ağrısı, çarpıntı gibi bedensel belirtiler, bazılarında dikkat sorunları ön plandadır. Sınav kaygısına zaman zaman DEHB ya da öğrenme güçlüğü gibi durumlar eşlik eder; bazen de aile tutumları kaygıyı artırabilir. Bu yüzden tedavi planını öğrenciye ve aileye özel olarak birlikte oluştururuz.

Nasıl değerlendiriyoruz?

Görüşme, formlar ve gerekirse test

  1. Görüşme

    Çocukla ve anne babayla, gerektiğinde ayrı ayrı. Belirtinin ne zaman başladığı, evde ve okulda nasıl göründüğü, uyku, arkadaşlıklar ve ders durumu konuşulur.

  2. Aile ve öğretmen formları

    Standart ölçeklerle ev ve okul karşılaştırılır; eşlik edebilecek durumlar (dikkat, öğrenme, kaygı, depresyon) taranır.

  3. Gerekirse test

    Dikkat testi, zekâ ve öğrenme değerlendirmesi yalnızca gerektiğinde eklenir. Ayrıntı: Psikolojik testler, İlk görüşme nasıl geçer?

Nasıl yardım ediyoruz?

Neler yapılır?

  1. Yapılandırılmış terapi

    Terapide sınava ilişkin olumsuz düşünceler ele alınır; duygu düzenleme, verimli çalışma ve stresle baş etme becerileri üzerinde çalışılır.

  2. Gerektiğinde ilaç tedavisi

    Kaygı günlük yaşamı ciddi biçimde etkiliyor ve bir kaygı bozukluğuna işaret ediyorsa, terapiye ek olarak ilaç tedavisi de değerlendirilebilir. Karar, ayrıntılı değerlendirmenin ardından aileyle birlikte verilir; doz ve süre kişiye göre planlanır ve düzenli aralıklarla izlenir.

  3. Birleşik yaklaşım

    Gerektiğinde terapi ve ilaç tedavisi birlikte yürütülür. Amaç, terapide öğrenilen becerilerin sonraki sınav dönemlerinde de kullanılabilmesidir.

  4. Ölçeklerle takip

    Kaygı düzeyindeki değişim bilimsel ölçeklerle izlenir; gerektiğinde tedavi planı güncellenir.

Ailelerden sık gelen sorular

Merak edilenler

Sınav kaygısı nasıl geçer?

Biraz kaygı normaldir ve dikkati toplar. Kalıcı rahatlama genellikle 3 şeyin birlikte ele alınmasıyla gelir: sınavla ilgili düşünceler (“kazanamazsam her şey biter” gibi), bedenin verdiği tepki (nefes, uyku, düzen) ve çalışma düzeni. Bunlar terapide adım adım, öğrenilebilir beceriler olarak çalışılır.

LGS’ye ya da YKS’ye az kaldı. Başlamak için geç mi?

Geç değildir. Sınava birkaç hafta kala bile uyku, çalışma düzeni ve sınav anını yönetme becerileri çalışılabilir. Erken başlamak elbette daha fazla zaman tanır.

Ne zaman bir uzmana başvurmalıyız?

Kaygı haftalardır sürüyorsa; uyku, iştah ya da okula gitme bozulduysa; bildiği hâlde sınavda tekrar tekrar donup kalıyorsa ya da sınav dönemi dışında da yoğun endişe, karın veya baş ağrısı yaşıyorsa değerlendirme yararlı olur.

İlaç kullanmak zorunda kalır mı?

Çoğu öğrencide ilk seçenek terapidir. İlaç ancak kaygı günlük yaşamı ciddi biçimde etkiliyor ve bir kaygı bozukluğuna işaret ediyorsa değerlendirilir; karar aileyle birlikte verilir.

Aile olarak evde ne yapabiliriz?

Sonuç yerine emeği konuşun; netleri her gün sormak yerine haftada bir birlikte bakın. Uykuyu ve düzenli öğünleri koruyun. “Sakin ol” demek yerine ne hissettiğini dinleyin. Kendi kaygınızı da fark edin: çocuklar ailenin gerginliğini çabuk hisseder.

Altında başka bir sorun olabilir mi?

Bazen. Dikkat eksikliği, öğrenme güçlüğü ya da yaygın kaygı kendini sınav kaygısı olarak gösterebilir. Bu yüzden ilk görüşmede yalnızca sınavı değil, öğrencinin genel durumunu da değerlendiririm.

Bir adım öne

Bu süreçte yalnız değilsiniz

Değerlendirme süreci hakkında bilgi almak ya da öğrenciye özel bir destek planı konuşmak için arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz.

Ne zaman başvurmalı?

  • Sınav dönemlerinde uyku ve iştah belirgin bozuluyorsa
  • Karın ağrısı, çarpıntı gibi belirtiler sınav öncesi düzenli tekrarlıyorsa
  • Bildiğini sınavda yazamıyor ya da sınavlardan kaçmaya başlıyorsa

Tüm işaretler →

Evde ilk adımlar

  • "Kaç net?" yerine "Bugün neyi zor buldun?" diye sorun.
  • Uykuyu koruyun: sınavdan önceki gece geç saate kadar çalışmak değil, uyku destekler.
  • Sınav konuşmalarını günde bir kısa ana sığdırın; kendi kaygınızı ona taşımayın.
Kaynaklar (5) listeyi açın
  1. von der Embse N, Jester D, Roy D, ve ark. Test anxiety effects, predictors, and correlates: A 30-year meta-analytic review. J Affect Disord. 2018;227:483–493. doi:10.1016/j.jad.2017.11.048
  2. Walter HJ, Bukstein OG, Abright AR, ve ark. Clinical Practice Guideline for the Assessment and Treatment of Children and Adolescents With Anxiety Disorders. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 2020;59(10):1107–1124. doi:10.1016/j.jaac.2020.05.005
  3. Büber A, Başay Ö. How Does the Parental Test Anxiety Affect the Test Anxiety of the Student: A Cross-Sectional Study in Secondary Schools in Turkey. Turk J Child Adolesc Ment Health. 2023;30(1):80–88. doi:10.4274/tjcamh.galenos.2022.73644
  4. Lebowitz ER, Marin C, Martino A, ve ark. Parent-Based Treatment as Efficacious as Cognitive-Behavioral Therapy for Childhood Anxiety: A Randomized Noninferiority Study of Supportive Parenting for Anxious Childhood Emotions. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 2020;59(3):362–372. doi:10.1016/j.jaac.2019.02.014
  5. von der Embse N, Barterian J, Segool N. Test Anxiety Interventions for Children and Adolescents: A Systematic Review of Treatment Studies from 2000–2010. Psychol Sch. 2013;50(1):57–71. doi:10.1002/pits.21660

Son gözden geçirme: 21 Ekim 2026 · Uzm. Dr. Ahmet Şenses

İletişim

Bilgi almak için

Muayene saatleri: hafta içi 10.00⁠–⁠17.00 (son hasta kabulü 16.00), cumartesi 10.00⁠–⁠13.00. Değerlendirme süreci hakkında bilgi almak için telefonla ya da WhatsApp üzerinden ulaşabilirsiniz.