Ana sayfa · Yazılar

Ebeveynler için

Çocuklarda ekran süresi nasıl azaltılır?

Yazan: Uzm. Dr. Ahmet ŞensesSon gözden geçirme 17 Kasım 20262 kaynak4 dk okuma

Kısaca
  • Amerikan Pediatri Akademisi saat sınırı yerine aile planı önerir. Önce uyku, okul, hareket ve aile zamanı yerleşir; ekran kalan zamana sığdırılır.
  • Yatmadan 1 saat önce ekran kapanır, yatak odasında ekran olmaz.
  • Kurallar çocukla birlikte yazılır, anne baba da uyar.
Kâğıt kesme çizim: Çocuklarda ekran süresi nasıl azaltılır?

Akşam yemeği. Sofrada 4 kişi var, 4 telefon var.

“Kapat şunu artık!” diyor baba.

Kızı başını kaldırıyor: “Sen de bakıyorsun ama!”

Bu cümle haklı bir soruyu gösteriyor. Ekran süresini azaltmak, yalnız çocuğun değil, bütün evin işidir.
Akşam yemeğinde sofrada 4 kişi ve 4 telefon: baba, anne, babaanne ve teal hırkalı kız; baba kendi telefonuna bakıyor, kız babanın elindeki telefonu işaret ediyor. Bütün evin işi. Bunu demek yerine: “Kapat şunu artık!” (kural yalnız çocuğa). Şunu deneyin: sofrada telefon yok, anne baba dahil; telefonlar sepete. Kurallar birlikte yazılır, anne baba da uyar.
Çocuklarda ekran süresi nasıl azaltılır? Kısa cevap: Önce uyku ve okul. Öneriler: Aile planı, Yatakta ekran yok, Sofrada telefon yok. Ne zaman başvurmalı: Plan tutuyor; Her kapanışta kavga; Uyku, okul bozuldu.

Çocuk günde kaç saat ekrana bakmalı?

Aileler en çok bu soruyu soruyor. Ama okul çağı ve ergenler için herkese uyan tek bir saat yok.

Amerikan Pediatri Akademisi’nin 5-18 yaş için 2016 bildirisi bunu açıkça söylüyor. Saat yerine şu soruya bakın: Ekran neyin yerini alıyor?

Günün sırası şöyle kurulur:

  • Uyku: Yaşına uygun, yeterli uyku. Okul sabahı yorgun kalkmamak.
  • Okul ve ödev: Ödev yapılırken eğlence ekranı kapalı.
  • Hareket: Her gün oyun, yürüyüş ya da spor.
  • Aile zamanı: Sofra, sohbet, bayram ziyareti.

Ekran bunlardan sonra kalan zamana sığdırılır.

Saat değil, ekran neyin yerini alıyor: günün sırası 1 uyku, 2 okul ve ödev, 3 hareket, 4 aile zamanı; ekran kalan zamana sığdırılır. Yararları: bilgi, arkadaşlarla bağlantı, sağlık kaynağı. Riskler: uyku, kilo, içerik. 5-18 yaş için tek saat yok.

Ekranın zararı ne? Önce şunu söyleyelim: ekranın yararları da var. Yeni bilgiler, arkadaşlarla bağlantı, sağlıkla ilgili kaynaklar.

Riskler ise şunlar:

  • Uyku: Gece ekranı uykuyu kısaltabilir ve bölebilir.
  • Kilo: Hareketsiz saatler artınca kilo sorunları daha sık görülüyor.
  • İçerik: Yaşına uygun olmayan içerik, yabancılarla temas, kişisel bilgilerin açığa çıkması.

Çocuk ekran süresi programı nasıl yapılır?

Amerikan Pediatri Akademisi buna aile medya planı diyor. Birlikte yazılan, buzdolabına asılan bir sözleşme gibi düşünün.

Gece salonda bir rafta ailenin bütün telefonları, anne babanınki dahil, yan yana şarjda; anne, baba ve kız iyi geceler diyerek odalarına gidiyor. Aile medya planı: ekransız yer, ekransız saat, gece şarj yeri, içerik kuralı, hafta sonu kuralı. Okul çağında süreyi ve içeriği daha çok anne baba belirler; ergenlikte gencin söz hakkı artar. Buzdolabına asılan bir sözleşme gibi.

Planda şunlar olsun:

  • Ekransız yerler: Yatak odası ve yemek masası.
  • Ekransız saatler: Yemek, aile sohbeti, yatmadan önceki 1 saat.
  • Gece şarj yeri: Bütün telefonlar, anne babanınki dahil, gece salonda şarj olur.
  • İçerik kuralları: Hangi oyun, hangi uygulama, kimle yazışmak serbest.
  • Hafta sonu kuralı: Hafta içinden farklı olabilir; önceden belirlenir.

Plan çocuğun yaşına göre değişir. 8 yaşındaki ile 16 yaşındaki için aynı plan yazılmaz.

Okul çağında süreyi ve içeriği daha çok anne baba belirler. Ergenlikte gencin söz hakkı artar. Kurallar konuşularak, gerekirse pazarlıkla yazılır.

Çocuklarda telefon bağımlılığı nasıl geçer?

Önce bir uyarı: her çok kullanım bağımlılık değildir. Telefon artık ödev, arkadaşlık ve okul duyurularının da yeri.

Telefon artık ödev, arkadaşlık ve okul duyurularının da yeri. Yalnız yasak boşluk bırakır; boşluğu spor, kurs ve arkadaş doldurur. Okul, uyku ve arkadaşlık yerindeyse sorun çoğu zaman alışkanlıktır. Her çok kullanım bağımlılık değildir.

Okul, uyku ve arkadaşlık yerindeyse sorun çoğu zaman alışkanlıktır.

Alışkanlık, yeni bir alışkanlıkla değişir. Yasak tek başına boşluk bırakır. O boşluğu spor, kurs, arkadaş buluşması doldurur.

Oyun ya da telefon okulu ve uykuyu bozuyorsa Oyun bağımlılığı nasıl anlaşılır? yazısına bakabilirsiniz.

Evde ne yapabilirsiniz?

Evde 5 adım: planı birlikte yazın (pazar akşamı 15 dakika); sofrada telefon yok, telefonlar sepete, anne baba dahil; kapanışı haber verin (“10 dakika sonra kapanıyor”); kendi ekranınıza bakın, veli grubuna tek bir saatte; ekransız zaman (bisiklet, pazar, dedeye ziyaret). Takip edin, gözetlemeyin: merak, yasaktan daha çok bilgi getirir.
  • Planı birlikte yazın: Pazar akşamı 15 dakika. Çocuğun önerisi de plana girsin.
  • Sofrada telefon yok: Anne baba dahil. Telefonlar sepete.
  • Kapanışı haber verin: “10 dakika sonra kapanıyor” deyin. Ani kesmek kavga çıkarır.
  • Kendi ekranınıza bakın: WhatsApp veli grubuna akşam tek bir saatte bakın. Çocuk kuralı sizden öğrenir.
  • Ekransız zaman planlayın: Hafta sonu için tek bir etkinlik seçin: bisiklet, pazar alışverişi, dedeye ziyaret. Arabada ve bayram yolculuğunda ekran yerine sohbet, şarkı, kelime oyunu.
BUNU DEMEK YERİNE“Kapat şunu artık!”
ŞUNU DENEYİN“10 dakika sonra kapanıyor” deyin. Ani kesmek kavga çıkarır.

Takip edin, gözetlemeyin. Ne izlediğini, kimle oynadığını sorun. Merak, yasaktan daha çok bilgi getirir.

Ne zaman başvurmalı?

Görüşme odasında hekim, anne ve kızla yuvarlak masada sakin konuşuyor. Ne zaman başvurmalı: yeşil, evde izleyin (plan çoğu gün tutuyor); sarı, uzmanla konuşun (her kapanışta büyük kavga, ekran dışında keyif yok); kırmızı, beklemeden başvurun (uyku ve okul bozuldu, kısıtlamada şiddet). Arkasında dikkat eksikliği, kaygı ya da depresyon olabilir.

Evde izleyin:

  • Plan çoğu gün tutuyor, küçük pazarlıklar oluyor.

Bir uzmanla konuşun:

  • Her kapanışta büyük kavga çıkıyor.
  • Ekran dışında hiçbir şeyden keyif almıyor.

Beklemeden başvurun:

  • Uyku ve okul belirgin biçimde bozuldu, okula gitmek istemiyor.
  • Ekran kısıtlanınca şiddet, eşyaya zarar verme var.

Bazen ekranın arkasında dikkat eksikliği, kaygı ya da depresyon olabilir. Bu durumda birlikte değerlendiririz.

Genel ölçüler için Ne zaman başvurmalı? yazısına bakabilirsiniz. Bilgi almak için bize yazabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Oyun bağımlılığı nasıl anlaşılır? Kısa cevap: Süre değil, kontrol kaybı. Öneriler: 'Bir el daha', Uyku, ders geride, Eşlik eden sorun. Ne zaman başvurmalı: İşleri yerinde; Okul, uyku bozuluyor; Kısıtlamada şiddet.

Oyun bağımlılığı nasıl anlaşılır?

Süre değil, kontrol kaybı

Çok oyun oynamak tek başına bağımlılık değildir. Dünya Sağlık Örgütü 3 işarete bakar: kontrol kaybı, oyunun okul, uyku ve aile gibi şeylerin önüne geçmesi, zararına rağmen devam. Tanı için bu tablonun genellikle en az 12 aydır sürmesi beklenir. Dünya genelinde görülme sıklığı yaklaşık %2-3'tür.

Ayrıntısı →
Siber zorbalık nedir, nasıl anlaşılır? Kısa cevap: Ekranda tekrar eden alay. Öneriler: Telefonu saklama, Kaydet, engelle, bildir, Okula başvur. Ne zaman başvurmalı: Tek tatsız mesaj; Tekrarlayan aşağılama; Tehdit, şantaj.

Siber zorbalık nedir, nasıl anlaşılır?

Ekranda tekrar eden alay

Siber zorbalık, mesaj, sosyal medya ya da oyun üzerinden tekrar tekrar aşağılama, tehdit ya da dışlamadır. 266 bin gençle yapılan bir analizde gençlerin yaklaşık 9'da 1'i siber zorbalığa uğradığını bildirdi; zorbalığa uğrayanlarda depresyon ve kendine zarar daha sık görüldü.

Ayrıntısı →
Kaynaklar (2)listeyi açın
  1. . Media Use in School-Aged Children and Adolescents. Pediatrics. 2016;138(5):e20162592. doi:10.1542/peds.2016-2592
  2. Amerikan Pediatri Akademisi. Aile Medya Planı (Family Media Plan). https://www.healthychildren.org/English/fmp/Pages/MediaPlan.aspx

Son gözden geçirme: 17 Kasım 2026 · Uzm. Dr. Ahmet Şenses

Uzm. Dr. Ahmet ŞensesÇocuk ve Ergen Psikiyatristi, Aydın. Hakkımda

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Çocuğunuza özel değerlendirme için görüşme gerekir.

İletişim

Bilgi almak için

Muayene saatleri: hafta içi 10.00–17.00 (son hasta kabulü 16.00), cumartesi 10.00–13.00. Değerlendirme süreci hakkında bilgi almak için telefonla ya da WhatsApp üzerinden ulaşabilirsiniz.