Saat 23.30. Odanın kapısının altından ışık sızıyor.
“Yat artık, yarın okul var!”
“Bir el daha anne, takımı bırakamam!”
Sabah servis kornaya basıyor. Oğlan hâlâ uyuyor. Anne merak ediyor: “Bu bağımlılık mı?”
Her çok oynayan çocuk bağımlı değildir. Ayrımı yapan, oyunun ne kadar sürdüğü değil, hayatın geri kalanına ne yaptığıdır.


Oyun bağımlılığı hastalık mı?
Evet. Dünya Sağlık Örgütü oyun oynama bozukluğunu hastalık sınıflamasına aldı. Ama ölçüt saat değildir. Şu 3 işarete bakılır:
- Kontrol kaybı: Ne zaman başlayacağını, ne zaman bırakacağını ayarlayamaz. “Bir el daha” saatlere uzar.
- Oyun öne geçer: Uyku, ders, arkadaş, aile sofrası geri plana düşer. Eskiden sevdiği futbolu bırakır.
- Zarara rağmen devam: Notlar düşer, kavgalar artar, yine de oynamayı sürdürür.

Bu tablo okulu, aileyi ya da arkadaşlıkları belirgin biçimde bozmalıdır. Genellikle en az 12 ay sürmesi beklenir. Uyku ve okul bozuluyorsa bu süreyi beklemeden başvurun.
Uzun saatler oynayan ama dersini, uykusunu ve arkadaşlarını koruyan bir genç bu tanıyı almaz. Yine de oyun saatini birlikte düzenlemek iyi olur.
Ne kadar yaygın? 17 ülkeden 53 çalışmayı birleştiren bir derlemeye göre dünyada 100 kişiden yaklaşık 2-3’ünde oyun bozukluğu görülüyor.

Yani oyun oynayan gençlerin büyük çoğunluğu bağımlı değildir. Ergenlerde ve erkeklerde daha sık görülüyor.
Oyunun arkasında ne olabilir?
Bazen oyun sorunun kendisi değil, bir kaçış yoludur. 2024’te ergenlerle yapılan çalışmaları toplayan bir derlemede oyun sorunu olan gençlerde şunlar daha sık görüldü:

- DEHB, yani dikkat eksikliği ve hiperaktivite
- Depresyon ve kaygı
- Davranış ve duygu düzenleme sorunları
Bu birliktelik nedeni göstermez. Ama değerlendirmede bunlara mutlaka bakarız.
Okulda zorlanan, arkadaş bulamayan genç, oyunda başarılı ve kabul gördüğünü hissedebilir. Oyunu elinden almak bu ihtiyacı ortadan kaldırmaz.
Oyun bağımlılığından nasıl kurtulunur?
Tedavi edilebilir bir durumdur. 2025’te yayımlanan bir meta-analiz, yani birçok kontrollü çalışmanın birleşik sonucu, şunu gösterdi:

- Tedaviyle oyun belirtileri ve oyun süresi azalıyor.
- Ergenlerde etki yetişkinlerden daha büyük.
- Bilişsel davranışçı terapi ve aile odaklı yaklaşımlar benzer yarar sağlıyor.
Çalışmalar birbirinden çok farklı ve izlem süreleri kısa. Bu yüzden sonuçlar yön gösterir, kesin değildir.
Eşlik eden dikkat eksikliği ya da depresyon varsa onu da tedavi ederiz. Amaç oyunu hayattan silmek değil, yerini küçültmektir. Planı genç ve aileyle birlikte yaparız.
Evde ne yapabilirsiniz?

- Önce merak edin: “Bu oyunda seni ne çekiyor?” diye sorun. Bir maçını izleyin. İlgi, yasaktan daha çok kapı açar.
- Saat ve yer birlikte belirlensin: Ders ve yemekten sonra, ortak odada. Kural yazılı olsun.
- Yatak odasında ekran yok: Telefon ve konsol gece salonda şarj olsun. Anne babanın telefonu da.
- Boşluğu doldurun: Spor, kurs, arkadaşla buluşma, hafta sonu dedeyle balık. Ani ve tam yasak kavgayı büyütebilir; azaltma adım adım olsun.
- Oyun içi harcamayı konuşun: Kart bilgisi oyunda kayıtlı olmasın. Harcama sınırını birlikte belirleyin.
Ne zaman başvurmalı?

Evde izleyin:
- Çok oynuyor ama dersleri, uykusu ve arkadaşları yerinde.
Bir uzmanla konuşun:
- Okul başarısı düşüyor, uyku düzeni bozuluyor.
- Oyun dışında hiçbir şeyden keyif almıyor.
Beklemeden başvurun:
- Kısıtlamada şiddet ya da eşyaya zarar verme var.
- Okula gitmeyi bıraktı ya da umutsuzluk sözleri söylüyor.
Kendine zarar verme sözü ya da girişimi varsa 112’yi arayın ya da acil servise gidin.
Genel ölçüler için Ne zaman başvurmalı? yazısına bakabilirsiniz. Bilgi almak için bize yazabilirsiniz.
Sık sorulan sorular

Çocuklarda ekran süresi nasıl azaltılır?
Önce uyku ve okul
Amerikan Pediatri Akademisi saat sınırı yerine aile planı önerir: önce uyku, okul, hareket ve aile zamanı yerleşir, ekran kalan zamana sığdırılır. Yatmadan 1 saat önce ekran kapanır, yatak odasında ekran olmaz. Kurallar çocukla birlikte yazılır, anne baba da uyar.

Siber zorbalık nedir, nasıl anlaşılır?
Ekranda tekrar eden alay
Siber zorbalık, mesaj, sosyal medya ya da oyun üzerinden tekrar tekrar aşağılama, tehdit ya da dışlamadır. 266 bin gençle yapılan bir analizde gençlerin yaklaşık 9'da 1'i siber zorbalığa uğradığını bildirdi; zorbalığa uğrayanlarda depresyon ve kendine zarar daha sık görüldü.
Kaynaklar (4)listeyi açın
- Dünya Sağlık Örgütü. ICD-11 6C51 Oyun oynama bozukluğu, sık sorulan sorular. https://www.who.int/standards/classifications/frequently-asked-questions/gaming-disorder
- Stevens MW, Dorstyn D, Delfabbro PH, ve ark. Global prevalence of gaming disorder: A systematic review and meta-analysis. Aust N Z J Psychiatry. 2021;55(6):553–568. doi:10.1177/0004867420962851
- Coutelle R, Balzer J, Rolling J, ve ark. Problematic gaming, psychiatric comorbidities, and adolescence: A systematic review of the literature. Addict Behav. 2024;157:108091. doi:10.1016/j.addbeh.2024.108091
- Harpas I, Stevens M, Radunz M, ve ark. Treatment of gaming disorder: A systematic review and meta-analysis. Psychiatry Res. 2025;354:116783. doi:10.1016/j.psychres.2025.116783
Son gözden geçirme: 17 Kasım 2026 · Uzm. Dr. Ahmet Şenses
Uzm. Dr. Ahmet ŞensesÇocuk ve Ergen Psikiyatristi, Aydın. Hakkımda
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Çocuğunuza özel değerlendirme için görüşme gerekir.

